Bài 2.4 · Chủ trung tâm
Trả lương giáo viên: theo giờ hay hợp đồng
Cùng một mức thu nhập, hai hình thức cho ra chi phí thực của trung tâm rất khác nhau.
Khi nào cần đến bài này
Trung tâm sắp nhận thêm giáo viên hoặc đang xem lại cách trả lương cho người đang dạy, và câu hỏi đặt ra là trả theo giờ (hợp đồng dịch vụ, thỉnh giảng) hay ký hợp đồng lao động chính thức. Hai hình thức thường được so sánh bằng con số giáo viên cầm về tay, trong khi đó không phải là con số quyết định chi phí thực của trung tâm.
Cùng một mức thu nhập ghi trên giấy, chi phí trung tâm thực sự bỏ ra khác nhau: nhân sự có hợp đồng lao động kéo theo phần đóng BHXH, BHYT, BHTN phía sử dụng lao động; người trả theo giờ không có hợp đồng lao động lại kéo theo phần khấu trừ TNCN tại nguồn khi thanh toán đủ ngưỡng. Chọn nhầm hình thức không sai luật ngay lập tức, nhưng làm sai lệch bài toán chi phí của cả trung tâm.
Các bước
- Xác định đúng hình thức hợp đồng cho từng giáo viên. Nhân sự dạy đều đặn theo thời khóa biểu do trung tâm xếp là hợp đồng lao động; người dạy buổi lẻ, tự chủ giáo án là hợp đồng dịch vụ trả theo giờ. Áp lịch cố định và kiểm soát giáo án cho người trả theo giờ mang theo rủi ro hợp đồng bị coi là quan hệ lao động trên thực tế.
- Cộng đủ phần trung tâm phải đóng cho nhân sự có hợp đồng lao động. Phần sử dụng lao động của BHXH, BHYT, BHTN cộng lại là 21,5% trên nền lương đóng bảo hiểm; con số này cộng vào lương gộp mới ra chi phí thực trung tâm trả cho vị trí đó, phần người lao động gánh là 10,5% và không tính vào chi phí trung tâm.
- Trừ đủ phần khấu trừ TNCN cho giáo viên trả theo giờ. Từ 01.07.2026, khoản chi trả cho cá nhân không có hợp đồng lao động (hoặc hợp đồng dưới 3 tháng) bị khấu trừ 10% tại nguồn cho mỗi lần chi trả từ 5 000 000 VND trở lên, trừ khi giáo viên làm cam kết thu nhập dưới mức chịu thuế.
- So sánh hai hình thức trên cùng một nền. Không so lương gộp của hình thức này với lương thực nhận của hình thức kia — so tổng chi phí trung tâm bỏ ra (đã cộng phần bảo hiểm) với tổng số tiền giáo viên thực sự cầm về sau khấu trừ.
- Ghi rõ hình thức đã chọn vào hợp đồng và bảng lương. Tránh tình trạng nói miệng là trả theo giờ nhưng hợp đồng ký lại là hợp đồng lao động toàn thời gian, hoặc ngược lại — hai loại giấy tờ đi cùng hai nghĩa vụ đóng góp khác nhau.
- Nhập số thật của trung tâm vào công cụ tính lương ở cuối bài. Xem chi phí thực và thu nhập thực nhận của cả hai hình thức trước khi chốt mức trả cho vị trí đang tuyển hoặc đang xem lại.
Sai lầm thường gặp
- So sánh lương gộp thay vì chi phí thực. Nhìn con số ghi trên hợp đồng mà quên phần bảo hiểm trung tâm phải đóng thêm cho nhân sự chính thức, dẫn tới chọn nhầm hình thức tưởng là rẻ hơn.
- Áp lịch và giáo án cố định cho giáo viên trả theo giờ. Hợp đồng dịch vụ trên giấy nhưng vận hành như nhân sự chính thức — rủi ro hợp đồng bị coi là quan hệ lao động thực tế, kéo theo nghĩa vụ đóng bảo hiểm mà trung tâm không tính trước.
- Quên khấu trừ TNCN khi thanh toán một lần từ 5 triệu VND trở lên. Với giáo viên không có hợp đồng lao động, trách nhiệm khấu trừ tại nguồn thuộc về trung tâm chi trả, không phải giáo viên tự khai sau đó.